Bí quyết dùng storytelling để nổi bật

Bạn nghĩ mình sẽ trả lời gì khi nhà tuyển dụng hỏi: “Hãy giới thiệu về bản thân bạn.”

Có phải: “Tôi là người chăm chỉ, có trách nhiệm và luôn muốn phát triển bản thân…”?

Đây là câu trả lời mà hàng nghìn ứng viên khác cũng có thể nói. Chăm chỉ, trách nhiệm hay cầu tiến đều là những điều tích cực. Nhưng khi một nhà tuyển dụng phải gặp hàng chục ứng viên có cùng những tính từ đó, điều họ nhớ không phải là những lời mô tả chung chung.

Họ nhớ những câu chuyện. Một câu chuyện có thể giúp họ hiểu: bạn là ai, điều gì tạo nên con người bạn và vì sao bạn phù hợp với vị trí này

Đó chính là sức mạnh của storytelling trong phỏng vấn xin việc.

Sự tự tin trong phỏng vấn thường đến từ sự chuẩn bị.

Những ứng viên nổi bật không phải lúc nào cũng có nhiều kinh nghiệm nhất. Họ là những người hiểu rõ bản thân và biết cách truyền tải giá trị của mình. Một sai lầm phổ biến là cố gắng “ứng biến” toàn bộ cuộc phỏng vấn.

Ứng biến có thể giúp bạn xử lý tình huống bất ngờ. Nhưng với những câu hỏi phổ biến, việc chuẩn bị trước sẽ tạo ra sự khác biệt rất lớn.

10 câu hỏi phỏng vấn phổ biến bạn nên chuẩn bị trước

Hầu hết các cuộc phỏng vấn đều xoay quanh một số nhóm câu hỏi quen thuộc.

Bạn nên chuẩn bị câu trả lời cho:

1. Hãy giới thiệu về bản thân bạn

Đây thường là câu hỏi mở đầu.

Nhưng nhiều ứng viên lại biến nó thành việc đọc lại CV.

Nhà tuyển dụng không cần nghe lại những gì đã có trên hồ sơ.

Họ muốn hiểu: Bạn là ai? Điều gì thúc đẩy bạn? Hành trình của bạn là gì?

Khung áp dụng: Quá khứ - Hiện tại - Tương lai (Gắn với vị trí đang ứng tuyển)

"Tôi lớn lên ở [tên tỉnh/thành], và từ nhỏ tôi đã có một sự tò mò mạnh mẽ với [lĩnh vực liên quan - ví dụ: con người, dữ liệu, kỹ thuật...]. Hành trình của tôi không phải đường thẳng - tôi bắt đầu từ [vị trí/vai trò đầu tiên], rồi dần nhận ra rằng điều tôi thực sự muốn làm là [điều cốt lõi thúc đẩy bạn]. Chính nhận thức đó đã đưa tôi đến [công việc/dự án quan trọng nhất], nơi tôi học được rằng [bài học nghề nghiệp lớn nhất]. Hiện tại, tôi đang [mô tả ngắn công việc hiện tại và giá trị bạn đóng góp]. Và lý do tôi ngồi đây hôm nay - không chỉ vì tôi muốn tìm một công việc mới, mà vì tôi tin rằng [tên công ty] là nơi tôi có thể đóng góp nhiều hơn và phát triển theo hướng [hướng phát triển cụ thể]."

2. Điểm mạnh của bạn là gì?

Thay vì nói: “Tôi có khả năng giao tiếp tốt.” Một ví dụ cụ thể luôn có sức thuyết phục hơn một tính từ.

Khung áp dụng: Tên điểm mạnh - Tình huống cụ thể - Kết quả đo được - Giá trị mang lại

"Điểm mạnh lớn nhất của tôi là khả năng [tên kỹ năng - ví dụ: kết nối và phối hợp giữa các bộ phận]. Tôi nhớ có một lần tại [công ty cũ], dự án [tên dự án] đang bị tắc nghẽn vì nhóm kỹ thuật và nhóm kinh doanh không hiểu nhau - hai bên nói chuyện nhưng không ai lắng nghe theo cùng một ngôn ngữ. Tôi đã chủ động tổ chức một buổi họp nhỏ, xây dựng một bảng 'dịch' - chuyển yêu cầu kỹ thuật sang ngôn ngữ kinh doanh và ngược lại. Kết quả là dự án được hoàn thành sớm hơn [X ngày/tuần] so với kế hoạch, và hai nhóm từ đó cũng hợp tác hiệu quả hơn cho các dự án về sau. Tôi tin đây là điểm mạnh sẽ rất có ích trong vai trò [tên vị trí ứng tuyển], nơi sự phối hợp liên bộ phận là yếu tố then chốt."

3. Điểm yếu của bạn là gì?

Câu hỏi này không nhằm tìm một người hoàn hảo.

Nhà tuyển dụng muốn biết bạn có khả năng tự nhận thức và cải thiện bản thân hay không.

Một câu trả lời tốt thường có: điểm yếu thật, cách bạn nhận ra nó và hành động bạn đang làm để cải thiện

"Tôi từng có xu hướng [tên điểm yếu thật - ví dụ: khó ủy thác công việc vì muốn kiểm soát chất lượng]. Điều này trở nên rõ ràng trong một dự án lớn tại [công ty cũ]. Tôi ôm hết việc vì không tin ai làm tốt bằng mình - và kết quả là tôi kiệt sức, còn các thành viên trong nhóm thì không có cơ hội phát triển. Đó là khoảnh khắc tôi nhận ra: muốn đội nhóm mạnh thì bản thân phải buông tay đúng lúc. Từ đó, tôi bắt đầu áp dụng [hành động cụ thể - ví dụ: checklist bàn giao rõ ràng, họp ngắn hàng tuần để theo dõi tiến độ thay vì tự làm thay]. Dần dần, tôi trở nên thoải mái hơn khi tin tưởng đồng đội và tập trung vào việc hỗ trợ thay vì kiểm soát. Đây vẫn là hành trình tôi đang tiếp tục - nhưng tôi nhận thấy mình đã tiến bộ rõ rệt."

4. Tại sao bạn muốn làm việc tại đây?

Đây không chỉ là câu hỏi về công ty. Nó kiểm tra mức độ bạn hiểu về: văn hóa, sản phẩm và định hướng phát triển. Một câu trả lời chung chung sẽ khó tạo ấn tượng.

Khung áp dụng: Điểm kết nối cá nhân - Điều bạn ngưỡng mộ cụ thể - Tại sao đây là nơi phù hợp với bạn lúc này

"Tôi đã theo dõi [tên công ty] từ [thời điểm - ví dụ: khi các bạn ra mắt sản phẩm X / khi tôi đọc bài phỏng vấn của CEO về triết lý Y]. Điều thu hút tôi không chỉ là quy mô hay thương hiệu - mà là cách công ty các bạn [nêu điều đặc thù: tiếp cận thị trường, văn hóa nội bộ, sứ mệnh sản phẩm]. Ví dụ, [kể một chi tiết cụ thể bạn tìm hiểu được - ví dụ: 'tôi rất ấn tượng với cách đội ngũ của các bạn xử lý cuộc khủng hoảng X năm ngoái - đó là dấu hiệu của một tổ chức có bản lĩnh']. Ở thời điểm này trong sự nghiệp, tôi muốn làm việc tại một nơi không chỉ để tôi cống hiến, mà còn thách thức tôi trở nên tốt hơn - và tôi tin môi trường tại [tên công ty] chính là nơi đó."

5. Bạn thấy mình ở đâu trong 5 năm tới?

Nhà tuyển dụng muốn biết: Định hướng của bạn và bạn có muốn phát triển cùng tổ chức không?

Khung áp dụng: Định hướng rõ ràng - Liên kết với vị trí hiện tại - Cam kết phát triển cùng tổ chức

"Năm năm tới, tôi muốn trở thành người [mô tả vai trò/mức độ chuyên môn - ví dụ: có thể dẫn dắt một đội nhóm độc lập / chuyên sâu trong lĩnh vực X / là cầu nối giữa chiến lược và vận hành]. Nhưng hơn cả một chức danh, điều tôi hướng tới là trở thành người mà đồng đội và tổ chức có thể tin tưởng khi đối mặt với những thách thức khó nhất. Tôi hiểu rằng con đường đó cần được xây dựng từng bước - và tôi tin rằng bắt đầu từ vị trí [tên vị trí ứng tuyển] tại [tên công ty], với môi trường và nguồn lực các bạn đang có, là điểm xuất phát lý tưởng cho hành trình đó."

6. Tại sao chúng tôi nên tuyển bạn?

Đây là lúc bạn cần kết nối: Kinh nghiệm + kỹ năng + giá trị bạn mang lại.

Không chỉ nói: “Tôi phù hợp.” Hãy chứng minh vì sao bằng cách chia sẻ chân thành những kinh nghiệm và kỹ năng bạn đã có sẽ mang đến giá trị gì cho tổ chức sẽ giúp nhà đang tuyển dụng bạn ra sao trong công việc của họ

Khung áp dụng: Bài toán của nhà tuyển dụng - Kinh nghiệm bạn đã có - Kết quả bạn sẽ mang lại

"Tôi hiểu rằng vị trí này đòi hỏi [nêu 2–3 yêu cầu chính từ JD]. Và thay vì nói tôi phù hợp, để tôi chia sẻ lý do cụ thể. Tại [công ty cũ], tôi đã đối mặt với bài toán tương tự - [mô tả bài toán]. Tôi đã giải quyết nó bằng cách [cách tiếp cận], và kết quả là [số liệu hoặc tác động cụ thể]. Tôi mang đến đây không chỉ kinh nghiệm, mà còn một cách tư duy [ví dụ: hướng đến kết quả / lấy khách hàng làm trung tâm / dữ liệu làm nền tảng quyết định]. Tôi tin rằng đây chính xác là những gì đội ngũ của các bạn đang cần để [giải quyết vấn đề cụ thể của công ty]."

7. Hãy kể về một thử thách bạn từng gặp

Đây là câu hỏi rất phù hợp để sử dụng storytelling. Một câu chuyện tốt cần có:  Bối cảnh - Vấn đề - Cách xử lý - Kết quả - Bài học.

Khung áp dụng: STAR+ (Situation - Task - Action - Result - Lesson)

Bối cảnh (Situation): "Đó là [thời điểm] tại [công ty]. Chúng tôi đang triển khai [dự án/nhiệm vụ] với deadline rất gấp - [X ngày/tuần] - trong khi đội ngũ lại thiếu [nguồn lực]. Vấn đề (Task): Nhiệm vụ của tôi là phải [mô tả nhiệm vụ cụ thể], nhưng đúng lúc đó [vấn đề xuất hiện - ví dụ: một thành viên chủ chốt nghỉ đột xuất / dữ liệu đầu vào bị lỗi / khách hàng thay đổi yêu cầu phút chót]. Cách xử lý (Action): Thay vì hoảng loạn, tôi làm điều đầu tiên là [hành động ưu tiên - ví dụ: ngồi lại phân loại việc cấp bách và quan trọng]. Sau đó, tôi [hành động 2], và chủ động [hành động 3 - ví dụ: báo cáo sớm cho cấp trên thay vì giấu vấn đề]. Kết quả (Result): Chúng tôi đã [kết quả đạt được - có thể không hoàn hảo 100% nhưng phải trung thực]. Khách hàng/Đội ngũ [phản ứng tích cực]. Bài học (Lesson): Thử thách đó dạy tôi rằng [bài học cốt lõi - ví dụ: giao tiếp sớm quan trọng hơn chờ có giải pháp hoàn hảo]. Và đó là điều tôi mang theo đến mọi dự án sau này."

8. Thành tựu lớn nhất của bạn là gì?

Thành tựu không nhất thiết phải là giải thưởng lớn. Một dự án thành công, một vấn đề được giải quyết hoặc một kỹ năng bạn cải thiện đều có thể trở thành câu chuyện giá trị.

Khung áp dụng: Ý nghĩa cá nhân → Hành trình → Kết quả → Tại sao điều này quan trọng

"Nhiều người có thể kể về giải thưởng hay con số ấn tượng. Nhưng thành tựu tôi tự hào nhất lại là một câu chuyện nhỏ hơn - nhưng ý nghĩa hơn với tôi. Đó là lúc tôi [mô tả dự án/tình huống]. Lúc đó, không ai tin rằng điều này khả thi vì [rào cản]. Tôi đã phải [những bước nỗ lực cụ thể], thất bại ít nhất [X lần], và học lại từ đầu. Khi thành công, điều tôi nhớ không phải là kết quả - mà là khoảnh khắc [đồng nghiệp / khách hàng / sếp] nói với tôi rằng [lời phản hồi ý nghĩa]. Thành tựu đó quan trọng với tôi vì nó chứng minh rằng tôi có thể [đặc tính - ví dụ: kiên trì khi không có ai ủng hộ / đổi mới kể cả khi nguồn lực hạn chế]."

9. Vì sao bạn rời công việc hiện tại?

Hãy tập trung vào hướng phát triển thay vì chỉ nói về điều tiêu cực.

Khung áp dụng: Sự thật tích cực → Định hướng phát triển → Lý do chọn công ty này

"Tôi rất biết ơn những gì tôi đã được học tại [công ty hiện tại]. Tôi đã có cơ hội [những giá trị thực sự nhận được]. Nhưng gần đây, tôi nhận ra rằng tôi đang đứng ở một ngưỡng - nơi mà nếu tiếp tục ở vị trí hiện tại, tôi sẽ phát triển theo chiều rộng nhưng không còn nhiều chiều sâu nữa. Tôi không rời đi vì không hài lòng - tôi rời đi vì tôi muốn [định hướng rõ ràng - ví dụ: thử thách ở quy mô lớn hơn / chuyên sâu hơn vào lĩnh vực X / học hỏi trong một môi trường khác biệt]. Và khi tôi tìm kiếm bước tiếp theo, [tên công ty] xuất hiện với những điều mà tôi đã nói ở trên - đó không phải ngẫu nhiên."

10. Bạn có câu hỏi nào cho chúng tôi không?

Một ứng viên chuẩn bị tốt luôn có câu hỏi. Điều này thể hiện sự quan tâm và tư duy chuyên nghiệp. 

Khung áp dụng: Câu hỏi thông minh = Tò mò thật + Tư duy dài hạn + Thể hiện bạn đã chuẩn bị

Câu hỏi về đội nhóm: "Trong đội ngũ mà tôi sẽ làm việc cùng, điều gì là thử thách lớn nhất mà các bạn đang đối mặt hiện tại?"

Câu hỏi về văn hóa: "Với những người gắn bó lâu dài với công ty, họ thường nói điều gì đã giữ họ ở lại?"

Câu hỏi về vị trí: "Theo anh/chị, điều gì sẽ là dấu hiệu cho thấy người ở vị trí này đang làm rất tốt trong 6 tháng đầu?"

Câu hỏi về định hướng: "Trong 1–2 năm tới, công ty đang ưu tiên phát triển theo hướng nào nhất? Và vị trí này đóng vai trò gì trong bức tranh đó?"