Tìm hiểu kiến thức về giao dịch trong thị trường chứng khoán (Phần 3)

Mẫu hình nến đảo chiều (Engulfing)

Engulfing xuất hiện trên biểu đồ khi một cây nến xanh (tăng) có thân lớn hơn hoàn toàn và bao trùm toàn bộ thân cây nến đỏ hôm qua từ đầu đến cuối. Điều đó có nghĩa là: dù hôm qua người bán kiểm soát thị trường, hôm nay người mua đã quay lại mạnh mẽ hơn và đảo ngược hoàn toàn cục diện. Đây là tín hiệu đảo chiều đáng tin cậy và đặc biệt khi xuất hiện sau một đợt giảm dài tại vùng hỗ trợ quan trọng.

Pin Bar dễ nhận biết hơn vì hình dạng rất đặc trưng, thân nến rất nhỏ, nhưng có một cái đuôi (bóng nến) dài bất thường ở một phía và đôi khi dài gấp 2 - 3 lần thân nến. Cái đuôi dài đó kể một câu chuyện rõ ràng. Trong phiên giao dịch, giá đã cố đi xa về một hướng nhưng sau đó bị đẩy mạnh ngược lại trước khi đóng cửa. Ví dụ với Hammer (búa) thì Pin Bar xuất hiện sau đà giảm: giá mở cửa ở một mức, sau đó giảm mạnh xuống thấp (tạo ra cái đuôi dài phía dưới), nhưng trước khi đóng cửa người mua ùa vào đẩy giá trở lại gần mức mở cửa. Shooting Star (sao băng), ngược lại xuất hiện sau đà tăng với đuôi dài phía trên: giá đã cố tăng cao hơn trong phiên nhưng bị người bán đẩy xuống mạnh trước khi đóng cửa và thị trường đang từ chối mức giá cao đó.

Một Pin Bar xuất hiện ngẫu nhiên ở giữa vùng giá không có ý nghĩa đặc biệt, chỉ là biến động bình thường trong ngày. Nhưng một Pin Bar xuất hiện đúng tại vùng hỗ trợ quan trọng mà thị trường đã nhiều lần phản ứng trước đây thì hoàn toàn khác vì nó xác nhận rằng vùng giá đó đang được bảo vệ tích cực, và người mua đang phản ứng mạnh tại đúng nơi bạn kỳ vọng. Vì vậy, quy trình đúng không phải là "thấy Pin Bar thì mua" mà là: xác định vùng hỗ trợ/kháng cự quan trọng trước, sau đó chờ mẫu hình nến xuất hiện tại đó để xác nhận.

Mẫu hình biểu đồ đảo chiều

Double Top hoạt động sau một đợt tăng dài, giá lên đến một vùng kháng cự và bị đẩy xuống, đó là đỉnh thứ nhất. Sau đó giá hồi phục trở lại, tăng lên một lần nữa nhưng lại bị chặn đứng tại đúng vùng giá đó và tụt xuống lần thứ hai. Hai đỉnh nằm ở cùng một vùng giá tạo thành hình chữ "M" trên biểu đồ. Thông điệp rất rõ ràng: người mua đã cố phá vỡ vùng kháng cự đó hai lần và thất bại cả hai lần.

Tín hiệu xác nhận quan trọng nhất là khi giá xuống dưới đường Neckline (đáy nằm giữa hai đỉnh) mẫu hình Double Top được xác nhận hoàn toàn và thường báo hiệu một đợt giảm phía trước.

Double Bottom là hình ảnh phản chiếu hoàn toàn của Double Top là hình chữ "W" thay vì chữ "M". Sau một đợt giảm dài, giá chạm một vùng hỗ trợ và bật lên, là đáy thứ nhất. Giá hồi phục một chút rồi lại giảm xuống lại vùng đó nhưng lần này không thể giảm thêm và lại bật lên một lần nữa, đó là đáy thứ hai. Tín hiệu xác nhận là khi giá vượt lên trên đường Neckline vùng đỉnh nhỏ nằm giữa hai đáy và đóng cửa bên trên đó.

Cả hai mẫu hình trên có độ tin cậy cao hơn đáng kể khi được xác nhận bởi khối lượng giao dịch. Với Double Top, lý tưởng nhất là đỉnh thứ hai được tạo ra với khối lượng thấp hơn đỉnh thứ nhất cho thấy lực mua đang yếu dần, ít người tham gia hơn trong lần thử thứ hai. Với Double Bottom thì đáy thứ hai lý tưởng có khối lượng bán thấp hơn đáy thứ nhất và khi giá vượt Neckline lên trên, khối lượng mua tăng mạnh xác nhận lực mua đang thực sự quay trở lại. Mẫu hình cho bạn biết hình dạng của câu chuyện và khối lượng giao dịch cho bạn biết câu chuyện đó có đúng không.

Mẫu hình tiếp diễn xu hướng

Flag Pattern gồm hai phần rất dễ nhận ra. Phần cọc cờ là đợt tăng (hoặc giảm) mạnh và nhanh, giá di chuyển gần như thẳng đứng trong một khoảng thời gian ngắn, phản ánh lực mua (hoặc bán) rất mạnh. Phần lá cờ là giai đoạn điều chỉnh nhỏ ngược chiều tiếp theo khi giá đi ngang hoặc hơi nghiêng ngược lại trong biên độ hẹp. Giai đoạn này thường kéo dài không lâu và khối lượng giao dịch thường giảm xuống cho thấy dấu hiệu chỉ là điều chỉnh tạm thời, không phải đảo chiều thật sự. Khi giá phá vỡ ra khỏi vùng lá cờ theo hướng xu hướng ban đầu, đó là tín hiệu vào lệnh. Ví dụ cụ thể: VN30 tăng mạnh từ 1.150 lên 1.200 điểm chỉ trong 3 ngày (cọc cờ), sau đó điều chỉnh nhẹ về vùng 1.185 - 1.195 điểm trong 4 - 5 ngày tiếp theo với biên độ hẹp dần (lá cờ). Khi giá vượt lên trên 1.195 điểm với khối lượng tăng, đó là thời điểm vào lệnh mua, kỳ vọng thị trường tiếp tục đà tăng ban đầu.

Wedge Pattern - Khi năng lượng bị nén đến giới hạn

Flag Pattern giống vận động viên lấy hơi ngắn rồi chạy tiếp còn Wedge Pattern giống một cái lò xo đang bị nén - càng nén chặt, khi bung ra càng mạnh. Trên biểu đồ, mỗi lần giá tăng lên, nó đạt đỉnh thấp hơn đỉnh lần trước vì người mua đang yếu dần, không còn đủ sức đẩy giá lên cao như trước. Nhưng đồng thời, mỗi lần giá giảm xuống, nó cũng tạo đáy cao hơn đáy lần trước vì người bán cũng không đủ lực kéo giá xuống thêm. Cả hai bên đều đang mất dần động lực, biên độ dao động ngày càng hẹp lại và nếu bạn kẻ một đường nối các đỉnh và một đường nối các đáy, hai đường đó sẽ hội tụ lại thành hình tam giác nhọn dần về phía phải, trông giống chiếc nêm (Wedge). Đến một lúc nào đó, một bên sẽ thắng thế và giá bứt phá ra ngoài, thường rất mạnh và nhanh vì năng lượng đã được tích lũy trong thời gian dài.

Breakout - Tại sao phải chờ xác nhận trước khi vào lệnh

"Fakeout" là hiện tượng giá dường như phá vỡ kháng cự nhưng thực ra chỉ chạm kháng cự rồi quay đầu. Quy tắc vàng của Breakout Trading là: không vào lệnh khi giá đang chạm kháng cự chỉ vào lệnh sau khi có cây nến đóng cửa hoàn toàn bên ngoài vùng đó. Bạn có thể vào lệnh chậm hơn một chút và mất đi một phần lợi nhuận đầu nhưng bạn tránh được vô số lần bị Fakeout lừa, và về dài hạn điều đó tiết kiệm cho bạn rất nhiều tiền.

Phân kỳ là gì?

Trong điều kiện bình thường, giá và chỉ báo (RSI, MACD) di chuyển cùng hướng nhau, giá tạo đỉnh mới cao hơn thì chỉ báo cũng tạo đỉnh mới cao hơn, giá tạo đáy mới thấp hơn thì chỉ báo cũng vậy. Đó là trạng thái nhất quán, cho thấy xu hướng đang khỏe mạnh.

Phân kỳ xảy ra khi sự nhất quán đó bị phá vỡ,giá và chỉ báo khác nhau. Giá vẫn đang tăng nhưng chỉ báo lại đang giảm, hoặc ngược lại. Đây là dấu hiệu cảnh báo sớm rằng xu hướng hiện tại đang mất dần sức mạnh.

Phân kỳ âm - Cảnh báo đà tăng đang yếu dần

Phân kỳ âm xuất hiện trong xu hướng tăng và là tín hiệu cảnh báo cho những ai đang nắm giữ lệnh mua. Trên biểu đồ, phân kỳ âm trông như thế này: giá tạo đỉnh mới cao hơn đỉnh trước và xu hướng tăng vẫn đang diễn ra bình thường. Nhưng đồng thời, RSI hoặc MACD lại tạo đỉnh thấp hơn đỉnh trước, chỉ báo đang phản ánh rằng đà tăng đang yếu dần dù giá vẫn còn tăng.

Phân Kỳ Dương - Tín hiệu tích cực cho những ai đang tìm cơ hội mua vào

Trên biểu đồ, giá tạo đáy mới thấp hơn đáy trước xu hướng giảm vẫn đang tiếp diễn. Nhưng RSI hoặc MACD lại tạo đáy cao hơn đáy trước cho thấy lực bán đang suy yếu dù giá vẫn còn giảm. Đây là dấu hiệu thị trường có thể sắp tìm được điểm đáy.

Phân kỳ là cảnh báo sớm, không phải tín hiệu vào lệnh ngay lập tức. Thị trường có thể duy trì phân kỳ trong thời gian khá dài trước khi thực sự đảo chiều và nếu bạn vào lệnh quá sớm chỉ dựa vào phân kỳ, bạn có thể đúng về hướng nhưng sai về thời điểm, và thua lỗ trong khi chờ đợi. Phân kỳ phát huy sức mạnh thật sự khi được kết hợp với hai thứ khác. Vùng hỗ trợ hoặc kháng cự quan trọng, phân kỳ âm xuất hiện đúng tại vùng kháng cự lớn có độ tin cậy cao hơn nhiều.

Tổng kết 

Sau khi tìm hiểu các mẫu hình nến đảo chiều, mô hình giá, Breakout, Fakeout và phân kỳ, có một bài học quan trọng mà bất kỳ nhà đầu tư nào cũng nên ghi nhớ: Không có mô hình nào tạo ra lợi nhuận. Chính cách bạn diễn giải nó trong đúng bối cảnh thị trường mới tạo ra lợi nhuận.

Thị trường tài chính là nơi không ai có thể dự đoán chính xác tương lai. Nhưng bạn không cần phải biết điều gì sẽ xảy ra tiếp theo để kiếm tiền. Bạn chỉ cần hiểu khi nào xác suất đang đứng về phía mình và quản lý rủi ro đủ tốt khi thị trường đi ngược kỳ vọng.

Cuối cùng, hãy nhớ rằng các mẫu hình giao dịch không phải là công cụ để tiên tri tương lai. Chúng là những dấu vết mà thị trường để lại. Hãy học cách đọc những dấu vết đó và hành động khi thị trường đã cho thấy câu trả lời.